مالیات حقوق چیست؟ آموزش نحوه محاسبه مالیات بر حقوق
طبق ماده ۱ قانون مالیاتهای مستقیم، کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که در داخل کشور با فعالیت اقتصادی، خدماتی و غیره درآمد کسب میکنند، مشمول پرداخت مالیات بر درآمد هستند. مالیات حقوق نیز بخشی از مالیات بر درآمد محسوب میشود و در ردیف قانون مالیاتهای مستقیم قرار میگیرد. برخلاف مالیات شرکتها که به اشخاص حقوقی ارتباط دارد، پرداخت مالیات حقوق بر عهده اشخاص حقیقی خواهد بود و با نسبت خاصی از درآمد شخصی تعیین میشود.
مالیات بر حقوق به دلیل حجم، ثبات، کارایی و سهولتی که در وصول دارد، از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ به همین دلیل در ادامه مطلب به بررسی جزئیات محاسبه مالیات حقوق و جدول مالیات ۱۴۰۳ میپردازیم. با اطلاعات ارائهشده در این مقاله بهراحتی میتوانید برای محاسبه مالیات حقوق ۱۴۰۳ اقدام کنید.
تعریف مالیات حقوق؛ محاسبه مالیات حقوق و پرداخت آن وظیفه کیست؟
طبق ماده ۸۲ قانون مالیات حقوق «درآمدی که شخص حقیقی در خدمت شخص دیگر (اعم از حقیقی یا حقوقی) در قبال تسلیم نیروی کار خود بابت اشتغال در ایران برحسب مدت یا کار انجامیافته بهطورنقد یا غیرنقد تحصیل میکند، مشمول مالیات بر درآمد حقوق است.» به بیان سادهتر، هر شخصی که در ازای انجام کار حقوق و دستمزد دریافت میکند، در لیست مشمولین مالیات حقوق قرار میگیرد. در نظر داشته باشید که طبق ماده ۸۶ قانون مالیاتهای مستقیم و تبصره این ماده، مالیات حقوق جزو مالیاتهای تکلیفی محسوب میشود. مالیات تکلیفی بدین معناست که شناسایی مبلغ و پرداخت مالیات حقوق پرسنل به عهده کارفرما است و پرسنل در قبال پرداخت مالیات حقوق وظیفهای ندارند. کارفرما باید پس از محاسبه این مبلغ، نسبت به پرداخت مالیات حقوق در نرم افزار سامانه مودیان اقدام کند.
نرخ مالیات حقوق ۱۴۰۳ چقدر است؟ جدول مالیات حقوق سال ۱۴۰۳
اگر مجموع پرداختی مشمول مالیات یک کارگر ۱۳ میلیون تومان شد، در ابتدا آستانه معافیت ۱۲ میلیون تومان از آن کسر میشود. سپس باقیمانده آن در نرخ مصوب ضرب شده و میزان مالیات حقوق او مشخص خواهد شد. مبلغ مالیات بر درآمد حقوق، پیش واریز حقوق به حساب کارگر از آن کسر میشود. با استفاده از نرم افزار حسابداری سپیدار برای محاسبه حقوق و دستمزد، بهراحتی میتوانید محاسبه مالیات حقوق ۱۴۰۳ را انجام دهید.
توجه داشته باشید کلیه کارگران و کارمندانی که دستمزد دریافت میکنند، جزو مشمولین مالیاتی هستند. برخی از مشاغل نیز مانند مدیران و اعضای هیئتهای سیاسی خارجی، در موارد معاف از مالیات حقوق قرار میگیرند که در این مقاله به بررسی آنها نیز میپردازیم.
فرایند محاسبه مالیات بر حقوق کارگران چگونه است؟
مالیات و نرخ آن هر ساله یک مسئله مهم برای تمامی مشمولان است و در واقع همه مودیان در ابتدای سال منتظر اعلام بخشنامه مراجع قانونی در خصوص میزان معافیت مالیاتی و چگونگی محاسبه آن هستند. اما در میان همه مودیان و مشمولان، مالیاتِ کارگران و افرادی که در کارخانههای تولیدی یا خدماتی کار میکنند، به دلیل اینکه سطح درآمد پایینتری دارند از اهمیت خاصی برخوردار است.
میزان مطالبه حقوق کارگران توسط نمایندگان آنها، تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله شرایط اقتصادی، نرخ تورم و در نهایت تصمیمهای کمیسیون تعیین حقوق و دستمزد است. خروجی این کمیسیون شامل الزامات قانونی مربوط به حقوق و دستمزد کارگران میشود. کارفرمایان موظفاند قبل از پرداخت حقوق، مالیات تکلیفی را از آن کسر و باقیمانده را به حساب کارگران واریز کنند.
مالیات حقوق کارگران چقدر است؟
تفاوتی بین مالیات حقوق کارگران و کارمندان از نظر مبلغ و نحوه کسر مالیات وجود ندارد. در پایان هر سال نرخ مالیات بر درآمد برای همه کارگران و کارمندان بهصورت یکسان تعیین میشود؛ اما نرخ مالیات باتوجهبه میزان درآمدی که کارمند یا کارگر دارد تعیین میشود. برای تعیین نرخ مالیات بر درآمد هر سال، ابتدا مقدار حقوقی که معاف از مالیات است مشخص خواهد شد که برای سال ۱۴۰۳، این عدد برابر با ۱۲ میلیون تومان است.
بعد از تعیین میزان حقوقی که معاف از مالیات است، نرخ مالیات به صورت پلهای تعیین میشود. به عبارت دیگر هرچه درآمدتان بیشتر باشد، مالیات بیشتری پرداخت میکنید. برای درک بهتر موضوع به مثال مالیات حقوق توجه کنید: برای مثال کسانی که در سال ۱۴۰۳ بین ۱۲ میلیون تومان تا ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان حقوق میگیرند باید ۱۰% مالیات پرداخت کنند و کسانی که بین ۱۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تا ۲۷ میلیون تومان درآمد دارند باید ۱۵% مالیات پرداخت کنند. مدیران مالی و حسابداران شرکتها میتوانند به کمک نرم افزار حقوق و دستمزد، بهراحتی محاسبه مالیات حقوق را انجام دهند.
مالیات حقوق کارگران ۱۴۰۳
مالیات حقوق کارگران چند درصد است؟ مطابق جدول بالا:
مالیات حقوق کارگران تفاوتی با مالیات حقوق کارمندان ندارد و نرخ مالیات حقوق فقط بر اساس میزان درآمد افراد تعیین میشود.
مالیات حقوق بازنشستگان چقدر است؟ نحوه محاسبه مالیات حقوق بازنشستگان
در ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، ذکر شده است که «حقوق بازنشستگی، وظیفه، مستمری، پایان خدمت، خسارت اخراج، بازخرید خدمت، وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده است.» بر اساس این بند از ماده ۹۱ قانون مالیاتهای مستقیم، حقوق بازنشستگان از جمله بازنشستگان تامین اجتماعی از پرداخت هرگونه مالیات بر درآمد معاف شده است و در دسته مشاغل معافیت مالیاتی قرار میگیرد.
نحوه محاسبه مالیات بر حقوق کارکنان دولتی و غیر دولتی چگونه است؟
برای پاسخ به سوال «مالیات بر حقوق چگونه محاسبه میشود؟» باید به بررسی جزء (۵) بند (الف) تبصره (۱۲) قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور درباره میزان مالیات حقوق بپردازیم. ر این قانون، سقف معافیت مالیاتی سالانه موضوع ماده (۸۴) قانون مالیات های مستقیم در سال ۱۴۰۳ مبلغ صد و بیست میلیون (۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال تعیین میشود.
نرخ مالیات بر درآمد حقوق کارکنان دولتی و غیردولتی اعم از مجموع مندرج در احکام کارگزینی شامل حق شغل، حق شاغل، فوق العاده مدیریت،فوق العاده مستمر و غیرمستمر، سایر پرداختی ها و کارانه به استثنای عیدی پایان سال به شرح زیر است:
۱-۵- نسبت به مازاد صد و بیست میلیون ( ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال تا یکصد و شصت و پنج میلیون (۱۶۵,۰۰۰,۰۰۰ ) ریال، ده درصد (۱۰%)
۲-۵- نسبت به مازاد یکصد و شصت و پنج میلیون (۱۶۵,۰۰۰,۰۰۱) ریال تا دویست و هفتاد و شش میلیون (۲۷۶,۰۰۰,۰۰۰) ریال، پانزده درصد (۱۵%)
۳-۵- نسبت به مازاد دویست و هفتاد و شش میلیون (۲۷۶,۰۰۰,۰۰۱) ریال تا چهارصد و هشت میلیون (۴۰۸,۰۰۰,۰۰۰) ریال، بیست درصد (۲۰%)
۴-۵- نسبت به مازاد چهارصد و هشت میلیون (۴۰۸,۰۰۰,۰۰۱ ) ریال به بالا، سی درصد (۳۰%)
آیا مالیات بر درآمد کارمندان دولت با کارکنان غیر دولتی متفاوت است؟
بر اساس قانون، همه افرادی که برای شخص دیگری (شخص حقیقی یا حقوقی) کار کرده و در ازای تسلیم نیروی کار خود بر اساس مدت زمان یا کار انجام شده درآمد کسب میکنند، مشمول مالیات حقوق کارکنان خواهند شد. این یعنی بین کارمندان دولت و کارکنان غیر دولتی هیچ تفاوتی وجود ندارد و همه موظفاند که مالیات بر درآمد را پرداخت کنند.
روش ارسال لیست مالیات از طریق سامانه مالیات حقوق
بهمنظور سهولت در پرداخت انواع مالیات، خدمات سازمان امور مالیاتی بهصورت آنلاین ارائه میشوند. بههمینمنظور، مدتی است که ارسال لیست مالیات حقوق بهصورت آنلاین امکانپذیر شده است. برای فرستادن لیست مالیات حقوق باید به سامانه مالیات حقوق به آدرس http://salary.tax.gov.ir/ مراجعه کنید. این سامانه پس از دریافت اسامی افراد و میزان حقوقشان، مالیات حقوق را محاسبه و اعلام میکند.
آخرین زمان ارسال فایل مالیات حقوق چه زمانی است؟
توجه داشته باشید پرداختکنندگان حقوق مکلفاند مالیات متعلق را طبق مقررات ماده ۸۵ ق.م.م محاسبه و کسر کنن. سپس تا پایان ماه بعد ضمن تسلیم فهرست، نام و نشانی دریافتکنندگان حقوق و میزان آن را به اداره امور مالیاتی محل پرداخت کنند. در ماههای بعدی نیز فقط تغییرات روی فهرست ثبت شده با اطلاعات کامل اعمال میشود. توجه کنید این مهلت طبق ماده قانونی تا سال گذشته ۳۰ روزه بوده و در قانون جدید آخرین روز ماه بعدی است.
اشخاص مشمول پرداخت مالیات حقوق
کلیه افرادی که به هر شکل مشغول به کار هستند، حقوق دریافت میکنند و بیمه تامین اجتماعی برای آنها لحاظ میشود، باید بخشی از حقوق دریافتی خود را بهعنوان مالیات حقوق به وزارت اقتصاد و دارایی پرداخت کنند.
میزان مالیات حقوق در هر سال متفاوت است و طبق بخشنامههایی به کلیه کارفرماها و بنگاههای اقتصادی ارسال میشود. بعد از اعلام نرخ مالیات حقوق کارفرما موظف است مالیات تعلق گرفته به حقوق و مزایای کارکنان خود را کسر کرده و مالیات بر حقوق کارکنان را به حساب مشخصشده وزارت امور اقتصادی و دارایی واریز کند.
موارد مشمول مالیات حقوق؛ طبق مادههای ۸۲ تا ۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم
برای اطلاع از همه مواد قانونی مالیات بر درآمد حقوق، لازم است مواد ۸۲ تا ۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم موردتوجه قرار گیرد. کامل ترین فهرست موارد مشمول مالیات حقوق در ۱۴۰۳ در قالب ۶۶ عنوان هستند که فهرست آنها در ذیل آورده شده است:
موارد مشمول مالیات حقوق؛ طبق مادههای ۸۲ تا ۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم
برای اطلاع از همه مواد قانونی مالیات بر درآمد حقوق، لازم است مواد ۸۲ تا ۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم موردتوجه قرار گیرد. کامل ترین فهرست موارد مشمول مالیات حقوق در ۱۴۰۳ در قالب ۶۶ عنوان هستند که فهرست آنها در ذیل آورده شده است:
در فرایند محاسبه مالیات بر حقوق، کلیه این موارد باید در نظر گرفته شوند تا لیست آماده شده مورد تایید سازمان مالیاتی باشد.
درآمدهای معاف از مالیات چیست؟(معافیت مالیاتی حقوق سال ۱۴۰۳)
معافیت مالیاتی حقوق دارای ۱۳ بند مختلف است که در ماده ۹۱ ق.م.م بهطور شفاف مورد بحث قرار گرفته و در ادامه آورده شده است:
- مدیران و اعضای هیئتهای سیاسی خارجی که به کشور وارد میشوند. همچنین اعضای نمایندگیهای فوقالعاده از دولتهای بینالمللی که در کشور حضور دارند. البته این معافیت مالیات حقوق به شرط وجود معاملات متقابل قابلیت اجرایی دارد.
- رؤسا و اعضای مأموریتهای کنسولی خارجی در ایران و همچنین کارمندان مؤسسات فرهنگی دولت خارجی نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت متبوع خود به شرط معامله متقابل.
- کارشناسان خارجی که با موافقت دولت جمهوری اسلامیایران از محل کمکهای بلاعوض فنی و اقتصادی و علمیو فرهنگی دولت خارجی و یا مؤسسات بینالمللی به ایران اعزام میشوند.
- کارمندان محلی سفارتخانهها وکنسولگریها ونمایندگیهای دولت جمهوری اسلامیایران در خارج نسبت به درآمد حقوق دریافتی از دولت جمهوری اسلامیایران درصورتیکه دارای تابعیت دولت جمهوری اسلامیایران نباشند به شرط معامله متقابل.
- حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمری و پایان خدمت و خسارت اخراج و بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفادهنشده که در موقع بازنشستگی یا از کارافتادگی به حقوق بگیر پرداخت میشود.
- هزینه سفر و فوق العاده مسافرت مربوط به شغل.
- مسکن واگذاری در محل کارگاه یا کارخانه جهت استفاده کارگران و خانههای ارزان قیمت سازمانی در خارج از محل کارگاه یا کارخانه که مورد استفاده کارگران قرار میگیرد.
- وجوه حاصل از بیمه بابت جبران خسارت بدنی و معالجه و امثال آن.
- عیدی سالانه یا پاداش آخر سال جمعاً معادل یک دوازدهم میزان معافیت مالیاتی موضوع ماده (۸۴) این قانون.
- خانههای سازمانی که با اجازه قانونی یا به موجب آییننامههای خاص در اختیار مأموران کشوری گذارده میشود.
- وجوهی که کارفرما بابت هزینه معالجه کارکنان خود یا افراد تحت تکفل آنها مستقیماً یا به وسیله حقوق بگیر به پزشک یا بیمارستان به استناد اسناد و مدارک مثبته پرداخت کند.
- مزایای غیرنقدی پرداختی به کارکنان حداکثر معادل دو دوازدهم معافیت موضوع ماده (۸۴) این قانون.
- درآمد حقوق پرسنل نیروهای مسلح جمهوری اسلامیایران اعم از نظامیو انتظامی، مشمولان قانون استخدامیوزارت اطلاعات و جانبازان انقلاب اسلامیو جنگ تحمیلی و آزادگان.
معافیت سالانه مزایای غیرنقد در سال ۱۴۰۳ چقدر است؟
طبق بند ۱۲ ماده ۹۱ ق.م.م مزایای غیرنقدی به میزان دو دوازدهم معافیت سالانه از پرداخت مالیات معاف است. میزان معافیت سالیانه مالیات سال ۱۴۰۳ برابر است با:
۱۲× معافیت ماهانه = معافیت مالیات سالانه
۱۲× ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰= معافیت سالانه سال ۱۴۰۳
ریال ۱,۴۴۰,۰۰۰,۰۰۰= معافیت سالانه سال ۱۴۰۳
بنابراین:
۲ × (۱۲ ÷ معافیت مالیاتی سالانه) = معافیت مزایای غیرنقد
۲ × (۱۲ ÷ ۱,۴۴۰,۰۰۰,۰۰۰) = معافیت مزایای غیرنقد
ریال ۲۴۰,۰۰۰,۰۰۰ = معافیت مزایای غیرنقد
براساس این فرمولها بهراحتی میتوانید میزان معافیتهای سالانه مزایای غیرنقدی را محاسبه و از آنها اطلاع پیدا کنید.
موارد مشمول مالیات حقوق و حقوق مشمول مالیات ۱۴۰۳ در سپیدار چیست؟
موارد مشمول مالیات حقوق یعنی مجموع ۶۶ عاملی که در در جدول قسمت قبل آورده شد. زمانی که از این عوامل معافیتهای مربوطه کسر شود، درآمد مشمول مالیات بدست خواهد آمد.
معافیت عوامل مستمر – درآمد مستمر مشمول مالیات = عوامل مستمر مشمول مالیات
معافیت عوامل غیر مستمر – درآمد غیر مستمر مشمول مالیات = عوامل غیر مستمر مشمول مالیات
مالیات بر درآمد حقوق شامل حقوق دریافتی از شرکتهای خارجی هم میشود
در مواردی که از اشخاص مقیم خارج که در ایـران شعبه یا نمایندگی ندارند و حقوق دریافت شود؛ دریافت کنندگان حقوق مکلفاند تا پایان ماه بعد، مالیات متعلق را طبق مقررات این فصل به اداره امـور مالیاتی محل سکونت خود پرداخت کنند. همچنین موظفاند تا آخر تیرماه سال بعد اظهارنامه مالیاتی مربوط به حقوق دریافتی خود را به اداره امور مالیاتی مزبور تسلیم کرده تا مالیات آنها محاسبه شود.
خروج اتباع خارجی از کشور مستلزم پرداخت مالیات حقوق است!
بر اساس ماده ۸۹ قانون مالیات مستقیم، صدور پروانه خروج از کشور یا تمدید پروانه اقامت یا اشتغال برای اتباع خارجه موکول به ارائه مفاصا حساب مالیاتی یا تعهد کتبی کارفرمای اشخاص حقوقی ایرانـی است. البته به استثنای کسانی که طبق مقررات این قانون از پرداخت مالیات معاف هستند.
آیا اضافه پرداختی مودی بابت مالیات بر حقوق قابل استرداد است؟
بر اساس ماده ۸۷ قانون مالیاتهای مستقیم اضافه پرداختی بابت مالیات بردرآمد حقـوق طبـق مقـررات ایـن قـانون قابل استرداد است مشروط بر اینکه بعد از انقضای تیرماه سال بعد تا آخر آن سال با درخواست کتبی حقوق بگیر از اداره امور مالیاتی محل سکونت مورد مطالبه قرار گیرد. در رابطه با وظیفه اداره امور مالیاتی در این موضوع اشاره شده که اداره امور مالیاتی مذکور موظف است ظرف سه ماه از تـاریخ تـسلیم درخواسـت رسیدگیهای لازم را معمول و در صورت احراز اضافه پرداختی و نداشتن بدهی قطعـی دیگر در آن اداره امور مالیاتی نسبت به استرداد اضافه پرداختی از محل وصـولیهـای جاری اقدام کند. البته این در صورتی است که درخواست کننده بدهی مالیاتی دیگری نداشته باشد، در غیر این صورت اضافه پرداختی به حساب بدهی مزبور منظور و مازاد مسترد خواهد شد.
بسیار کامل و عالی